فرض کنید پشت چراغ قرمز ترمز می گیرید و صدای جیغ تیزی از چرخ جلو بلند می شود. شاید اول فکر کنید چیز مهمی نیست، اما همین صدا می تواند یکی از علائم تمام شدن لنت ترمز باشد. لنت با هر بار فشردن پدال کمی ساییده می شود و اگر به موقع عوض نشود، هم قدرت ترمز کم می شود و هم دیسک چرخ آسیب می بیند. خبر خوب این است که لنت معمولاً پیش از تمام شدن، با صدا، تغییر حس پدال یا چراغ هشدار خبر می دهد. در این مقاله این نشانه ها را یکی یکی بررسی می کنیم، تفاوت لنت جلو و عقب را توضیح می دهیم و می گوییم چه زمانی باید سراغ تعویض بروید. اگر بعد از بررسی متوجه شدید لنت خودرویتان دیگر جا ندارد، برای خرید لنت ترمز در مشهد می توانید قطعه سازگار با مدل خودرویتان را انتخاب کنید.

از کجا بفهمیم لنت ترمز تمام شده است؟

برای اینکه بفهمید لنت ترمز تمام شده یا نه، لازم نیست مکانیک باشید. بیشتر لنت ها نشانگر سایش دارند؛ قطعه ای که وقتی ضخامت لنت به حد مجاز می رسد، به راننده هشدار می دهد. این نشانگر یا مکانیکی است یا الکترونیکی. نوع مکانیکی یک زبانه فلزی کوچک روی صفحه پشت لنت است که در لنت های دیسکی معمولاً وقتی حدود ۲ میلی متر از لنت باقی مانده، با دیسک تماس پیدا می کند و صدای جیغ تولید می کند. نوع الکترونیکی هم با رسیدن لنت به حد سایش، مداری را کامل می کند و چراغی روی داشبورد روشن می شود.

با این حال، تشخیص تمام شدن لنت ترمز فقط به این هشدارها محدود نمی شود و راه مطمئن تر، دیدن و اندازه گیری ضخامت لنت است. لنت نو معمولا حدود ۱۰ تا ۱۲ میلی متر ضخامت دارد و بسیاری از منابع توصیه می کنند وقتی به ۳ تا ۴ میلی متر رسید، تعویض شود. به زبان ساده، ضخامت لنت ترمز تمام شده معمولا کمتر از ۳ میلی متر است و اگر به حدود ۲ میلی متر برسد، تعویض دیگر نباید عقب بیفتد.

در بسیاری از خودروها لنت بیرونی از لای پره های رینگ دیده می شود، اما لنت داخلی ممکن است سایش متفاوتی داشته باشد؛ پس در سرویس دوره ای هر دو را بررسی کنید و لنت را وقتی تازه از رانندگی طولانی برگشته اید و داغ است، اندازه نگیرید.

جدول زیر نشان می دهد هر ضخامت لنت چه معنایی دارد و در هر مرحله چه کاری باید انجام دهید. اعداد تقریبی اند و حد دقیق را سازنده هر خودرو و لنت تعیین می کند.

مهم ترین علائم تمام شدن لنت ترمز

نشانه های تمام شدن لنت ترمز همیشه یک جا ظاهر نمی شوند. گاهی فقط یک صدای ضعیف شنیده می شود و گاهی چند نشانه با هم سراغتان می آید. در ادامه شش نشانه رایج را مرور می کنیم. بعضی از این نشانه ها ممکن است علت دیگری هم داشته باشند؛ برای همین بهترین کار این است که با دیدن هر کدام، کل سیستم ترمز را بررسی کنید و فقط به حدس تکیه نکنید.

۱. صدای سوت یا جیغ هنگام ترمزگیری

صدای سوت یا جیغ هنگام ترمزگیری رایج ترین هشدار اولیه لنت است. همان زبانه فلزی نشانگر سایش وقتی لنت به حد مجاز می رسد، با دیسک تماس پیدا می کند و صدایی تیز و آزاردهنده می سازد. این صدا عمدا طراحی شده تا راننده متوجه شود زمان تعویض نزدیک است.

اما علت سوت کشیدن لنت ترمز همیشه تمام شدن آن نیست. سوت در اصل از لرزش با فرکانس بالای لنت، دیسک یا کالیپر ایجاد می شود. جنس بعضی لنت ها، آسیب دیدن ورقه ضدصدای پشت لنت یا ساییدگی سطح دیسک هم می تواند چنین صدایی بسازد. مثلا اگر تازه لنت عوض کرده اید و صدای سوت هنگام ترمزگیری می شنوید، احتمالا مشکل از جنس یا نصب لنت است. اما اگر صدا مداوم است و هر روز بیشتر می شود، آن را یکی از علائم تمام شدن لنت ترمز بدانید و لنت را بازدید کنید.

۲. صدای ساییده شدن فلز روی فلز

صدای ساییده شدن فلز روی فلز، برخلاف جیغ نشانگر، یک هشدار دیرهنگام است. صدای لنت ترمز تمام شده بیشتر شبیه خرخر یا ساییدگی خشن است؛ یعنی مواد اصطکاکی لنت تقریبا از بین رفته و صفحه فلزی پشت لنت مستقیم روی دیسک کشیده می شود. در این حالت ترمز عملکرد طبیعی ندارد و هر بار ترمز گرفتن، سطح دیسک را خراش می دهد.

اگر یک هفته صدای تمام شدن لنت ترمز را نادیده بگیرید، احتمالا به جای یک دست لنت، هزینه تراش یا تعویض دیسک و صفحه در مشهد را هم باید بپردازید. اگر چنین صدایی شنیدید، رانندگی را به حداقل برسانید و هرچه زودتر خودرو را برای بررسی ببرید.

۳. کاهش قدرت ترمزگیری و افزایش مسافت توقف

کاهش قدرت ترمزگیری از علائم تمام شدن لنت ترمز است که معمولا تدریجی پیش می آید و چون هر روز با همان خودرو رانندگی می کنید، ممکن است متوجهش نشوید. وقتی لنت نازک می شود، مواد اصطحکاکی کمتری بین لنت و دیسک باقی می ماند و خودرو دیرتر می ایستد. در نتیجه مجبورید پدال را محکم تر یا عمیق تر فشار دهید.

یک راه ساده این است که به نقطه ای که معمولا ترمز می گیرید دقت کنید. اگر حس می کنید باید زودتر از قبل پا روی ترمز بگذارید یا پدال نرم و کم اثر شده، سیستم ترمز نیاز به بررسی دارد. البته نرم شدن پدال ممکن است از هوا گرفتن سیستم، کم شدن روغن ترمز یا خرابی پمپ ترمز هم باشد؛ پس این نشانه را کنار بقیه علائم خرابی لنت ترمز بسنجید.

۴. لرزش پدال یا فرمان هنگام ترمز گرفتن

لرزش پدال یا فرمان هنگام ترمز معمولا به دیسک مربوط است. وقتی ضخامت دیسک در نقاط مختلف یکسان نباشد، پدال زیر پا می لرزد و گاهی لرزش به فرمان هم می رسد. ارتباط این نشانه با لنت در این است که رانندگی با لنت تمام شده سطح دیسک را خط می اندازد و لنتی که سایش نامتوازن دارد، تماس یکنواختی با دیسک ندارد.

اگر هنگام ترمز گرفتن در سرازیری یا سرعت بالا لرزش را حس می کنید، لنت و دیسک را با هم بررسی کنید. دیسکی که تاب برداشته، شیار عمیق دارد یا از حداقل ضخامت مجاز نازک تر شده، باید تراش داده یا تعویض شود. تعویض لنت روی چنین دیسکی مشکل را حل نمی کند و لنت نو را هم زودتر خراب می کند.

۵. کشیده شدن خودرو به یک سمت هنگام ترمزگیری

کشیده شدن خودرو به یک سمت هنگام ترمزگیری یعنی نیروی ترمز در دو چرخ یک محور برابر نیست. یکی از دلایلش این است که لنت یک سمت زودتر از سمت دیگر ساییده شده است. دلیل رایج دیگر، گیر کردن کالیپر یا پین های راهنمای آن است که باعث می شود لنت درست حرکت نکند. خرابی شیلنگ ترمز هم می تواند چنین حالتی ایجاد کند.

۶. روشن شدن چراغ هشدار لنت ترمز

روشن شدن چراغ هشدار لنت ترمز در خودروهایی که سنسور سایش دارند، دقیق ترین نشانه تمام شدن لنت ترمز است. با رسیدن لنت به حد مجاز، کنتاکتی که داخل لنت قرار دارد مدار را کامل می کند و چراغ روی داشبورد روشن می شود. در این خودروها سنسور سایش باید همراه لنت نو تعویض شود.

اما در بسیاری از خودروهای داخلی، چراغ ترمز پشت آمپر چند معنا دارد. این چراغ ممکن است به خاطر بالا بودن ترمز دستی، خرابی سوییچ آن، پایین آمدن سطح روغن ترمز یا تمام شدن لنت روشن شود. پس وقتی این چراغ روشن شد، اول ترمز دستی را چک کنید و بعد سطح روغن ترمز و ضخامت لنت ها را بررسی کنید. در نهایت باید گفت، علائم تمام شدن لنت ترمز معمولا با صدا یا چراغ هشدار شروع می شوند و اگر به تغییر حس پدال یا کشیده شدن خودرو رسیده اید، بررسی ترمز دیگر نباید عقب بیفتد.

علائم تمام شدن لنت ترمز جلو و عقب چه تفاوتی دارد؟

لنت ترمز جلو معمولا زودتر از لنت ترمز عقب تمام می شود؛ زیرا هنگام ترمزگیری، وزن خودرو به سمت جلو منتقل می شود و فشار بیشتری به ترمزهای جلو وارد می شود. البته میزان استهلاک لنت به نوع خودرو، سیستم ترمز و شرایط رانندگی هم بستگی دارد. در ادامه تفاوت علائم تمام شدن لنت ترمز جلو و عقب خودرو را بررسی می کنیم.

علائم تمام شدن لنت ترمز جلو:

• شنیدن صدای جیغ یا سایش فلز از چرخ های جلو

• لرزش فرمان هنگام ترمزگیری

• کشیده شدن خودرو به یک سمت هنگام ترمز گرفتن

• کاهش قدرت ترمزگیری

علائم تمام شدن لنت ترمز عقب:

• شنیدن صدای غیرعادی از چرخ های عقب

• کاهش عملکرد ترمز عقب

• ایجاد صدای سایش در ترمزهای کاسه ای

• مشاهده سایش یا تمام شدن لنت هنگام بازدید دوره ای

علائم به تنهایی برای تشخیص قطعی تمام شدن لنت کافی نیستند و برای اطمینان باید ضخامت لنت و وضعیت سایر قطعات ترمز بررسی شود. در پراید و بسیاری از خودروهای داخلی، ترمز جلو دیسکی و ترمز عقب کاسه ای است. بنابراین علائم تمام شدن لنت ترمز جلو پراید همان نشانه های لنت دیسکی است: جیغ نشانگر سایش، صدای فلز روی دیسک و کشیده شدن خودرو هنگام ترمز. در چرخ های عقب این خودروها با لنت کفشکی سروکار دارید که ساختار و روش تعویض متفاوتی دارد و تعویضش هم معمولا سخت تر است؛ برای آشنایی با این تفاوت ها، مقاله تفاوت لنت ترمز دیسکی و کفشکی را مطالعه کنید تا به دید روشن تری برسید.

دلایل زود تمام شدن لنت ترمز

اگر علائم تمام شدن لنت ترمز زودتر از انتظار سراغتان آمده، علت را معمولا باید در سبک رانندگی، شرایط مسیر یا کیفیت قطعه جست وجو کرد. گاهی هم ایراد از خود لنت نیست و قطعه دیگری از سیستم ترمز باعث سایش سریع شده است. شناخت این دلایل کمک می کند عمر لنت بعدی را بیشتر کنید و ایرادهای پنهان سیستم ترمز را هم زودتر پیدا کنید.

رانندگی در ترافیک سنگین و سرازیری ها

ترمزگیری مکرر در ترافیک شهری و سرازیری های طولانی، سایش لنت ترمز را افزایش می دهد. استفاده از ترمز موتور در مسیرهای شیب دار و حفظ فاصله مناسب با خودروی جلویی، فشار روی لنت را کاهش می دهد.

ترمزگیری شدید و رانندگی با سرعت بالا

ترمزگیری ناگهانی از سرعت بالا، گرمای زیادی تولید می کند و باعث افزایش سایش لنت می شود. حمل بار سنگین نیز فشار بیشتری به سیستم ترمز وارد می کند. کاهش تدریجی سرعت و پرهیز از ترمزهای شدید، به افزایش عمر لنت کمک می کند.

کیفیت پایین لنت ترمز یا انتخاب لنت نامناسب

لنت بی کیفیت یا نامتناسب با مدل خودرو ممکن است زودتر ساییده شود و به دیسک ترمز آسیب برساند. انتخاب لنت باکیفیت و سازگار با خودرو، احتمال تمام شدن زودهنگام لنت ترمز را کاهش می دهد.

خرابی کالیپر و سایش نامتوازن لنت ترمز

اگر کالیپر یا پین های راهنمای آن گیر کنند، لنت ممکن است حتی پس از رها کردن پدال با دیسک در تماس بماند و سریع تر ساییده شود. تفاوت زیاد در میزان سایش لنت های داخلی و خارجی می تواند نشانه این مشکل باشد؛ بنابراین، علاوه بر تعویض لنت، باید کالیپر و نحوه عملکرد آن بررسی شود.

عمر تقریبی لنت ترمز چقدر است و چه زمانی باید آن را تعویض کرد؟

عمر لنت ترمز عدد ثابتی ندارد و به خودرو، جنس لنت و سبک رانندگی بستگی دارد. منابع خارجی عمر رایج لنت را حدود ۳۰ تا ۷۰ هزار مایل، یعنی تقریباً ۴۸ تا ۱۱۳ هزار کیلومتر ذکر می کنند. در مقابل، منابع داخلی برای خودروهایی مثل پراید، تیبا و ۲۰۶ بازه های بسیار کوتاه تری پیشنهاد می دهند؛ برای مثال تعویض لنت جلو پراید را هر ۱۰ هزار کیلومتر یا ۶ ماه و به طور کلی تعویض لنت جلو را بین ۱۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر توصیه می کنند. این اختلاف بزرگ نشان می دهد کیلومتر فقط یک راهنمای کلی است.
بهترین زمان تعویض لنت ترمز وقتی است که ضخامت آن به حدود ۳ تا ۴ میلی متر رسیده باشد، نه وقتی کیلومترشمار به عدد خاصی برسد. حتی اگر هنوز علائم تمام شدن لنت ترمز را ندیده اید، بهتر است در هر سرویس دوره ای ضخامت لنت بررسی شود؛ برخی منابع بازدید سیستم ترمز را هر ۱۲ ماه یا هر حدود ۱۹ هزار کیلومتر پیشنهاد می کنند. یادتان باشد لنت های یک محور، یعنی هر دو چرخ جلو یا هر دو چرخ عقب، باید با هم تعویض شوند تا نیروی ترمز در دو سمت برابر بماند.

رانندگی با لنت ترمز تمام شده چه خطراتی دارد؟

رانندگی با لنت ترمز تمام شده یعنی تکیه بر ترمزی که دیگر قابل اعتماد نیست. مهم ترین خطرات تمام شدن لنت ترمز موارد زیر هستند:

• افزایش مسافت توقف: خودرو دیرتر می ایستد و در ترمز اضطراری احتمال تصادف بالا می رود.
• آسیب به دیسک: وقتی صفحه فلزی لنت روی دیسک کشیده می شود، دیسک خط می افتد و ممکن است به تراش یا تعویض نیاز پیدا کند.
• ترمزگیری نامتوازن: اگر لنت یک سمت زودتر تمام شود، خودرو هنگام ترمز به یک سمت کشیده می شود و کنترل آن در جاده لغزنده سخت تر می شود.
• هزینه بیشتر تعمیر: تعمیری که با یک دست لنت تمام می شد، به تعمیر یا تعویض دیسک هم می کشد.

جمع بندی
علائم تمام شدن لنت ترمز مانند علائم خرابی کمک فنر معمولا از قبل خبر می دهند: اول صدای جیغ نشانگر سایش، بعد کاهش قدرت ترمز، لرزش یا کشیده شدن خودرو و در نهایت صدای ساییدگی فلز روی فلز. اگر هر کدام از این نشانه ها را دیدید، ضخامت لنت را بررسی کنید و اگر به ۳ تا ۴ میلی متر رسیده، تعویض را عقب نیندازید. لنت جلو زودتر تمام می شود، اما لنت عقب را هم در بازدیدهای دوره ای فراموش نکنید؛ مخصوصا در خودروهایی مثل پراید که ترمز عقب کاسه ای دارند. اگر زمان تعویض لنت خودرویتان رسیده، از فروشگاه لوازم بدکی کاپوت دیدن کنید و لنت سازگار با مدل خودرویتان را با خیال راحت تهیه کنید.